توسعه مدیریت هوشمند آب در گجرات با بهکارگیری فناوری سدهای لاستیکی
- هند

با هدف توسعه زیرساختهای هوشمند مدیریت آب و بهبود بهرهبرداری از منابع آبی، ایالت گجرات ساخت نخستین سدهای لاستیکی را در هند آغاز کرده است. سدهای لاستیکی مذکور که با هوا باد میشوند، سازههای هیدرولیکی انعطافپذیری هستند که از لاستیک تقویتشده با مقاومت بالا ساخته میشوند و برخلاف سدهای بتنی ثابت، با تزریق هوا قابلیت افزایش ارتفاع برای ذخیره آب و با تخلیه هوا امکان عبور جریانهای اضافی در زمان سیلاب را دارند. این ویژگی باعث کاهش زمان ساخت، هزینههای نگهداری و اثرات زیستمحیطی در مقایسه با سدهای رایج میشود. از نظر فنی، عملکرد سدهای لاستیکی مذکور به کیفیت اتصال، آببندی و دوام کیسه لاستیکی وابسته است. این کیسهها معمولا روی یک پی یا کفبند بتنی نصب و با صفحات مهارکننده، گیرهها و پیچهای مخصوص به سازه متصل میشوند تا لبه پایینی تیوب بهصورت آببند روی بتن فشرده شود و از عبور آب از زیر سازه جلوگیری شود. در کنار خود تیوب، طراحی پی و تمهیدات کنترل تراوش نیز در کاهش نشت اهمیت دارند. کیسهها نیز معمولا از لاستیک تقویتشده و چندلایه (با ضخامت ۱۸ تا ۳۲ میلیمتر و توان تحمل دما تا ۵۰ درجه سانتیگراد) ساخته میشوند و در برابر عواملی مانند تابش فرابنفش، اوزون، دمای بالا، سایش ناشی از رسوبات و آسیبهای مکانیکی قرار دارند؛ بنابراین کیفیت مواد، نصب و نگهداری دورهای در افزایش عمر مفید آنها موثر است. لازم به ذکر است که اختلاف غلظت بهتنهایی باعث انتقال آلودگی از تیوب به آب ذخیرهشده نمیشود، زیرا کیسه لاستیکی سد بهعنوان یک لایه آببند عمل میکند و نفوذپذیری بالایی ندارد. همچنین کیفیت آب ذخیرهشده بیش از آنکه به جنس تیوب وابسته باشد، به کیفیت آب ورودی رودخانه مربوط است؛ بنابراین پایش همزمان سلامت سازه و کیفیت آب برای جلوگیری از مشکلات احتمالی ضروری است. نخستین پروژه، با عنوان سد لاستیکی راجواسَنا در رودخانه هِران با سرمایهگذاری 830 میلیون روپیه (8.7 میلیون دلار) در حال ساخت است. این طرح تا ژوئن ۲۰۲۶ حدود ۷۵ درصد پیشرفت داشته و قرار است در سپتامبر ۲۰۲۷ به بهرهبرداری برسد. پس از تکمیل، این سد امکان تأمین آب آبیاری برای بیش از ۳ هزار هکتار زمین کشاورزی را فراهم خواهد کرد. پروژه دوم در رودخانه آمبیکا با عنوان سد لاستیکی پاتاک با سرمایهگذاری 791 میلیون روپیه (8.3 میلیون دلار) اجرا میشود و حدود ۹۰ درصد پیشرفت داشته است. این سد نیز پس از بهرهبرداری، آبیاری پایدار حدود ۶۵۰ هکتار از زمینهای کشت برنج را تامین خواهد کرد. گفتنیست اجرای این پروژهها نشاندهنده حرکت گجرات به سمت استفاده از فناوریهای نوین در مدیریت منابع آب است؛ رویکردی که با ترکیب مواد مهندسی پیشرفته، خودکارسازی و زیرساختهای هوشمند، میتواند به افزایش تابآوری در برابر تغییرات اقلیمی و توسعه پایدار منابع آبی کمک کند.
-
کد خبر 5444-20260828