الگوی ششگانه چین برای مقابله با بیابانزایی و احیای سرزمین
- چین
- اخبار برگزیده
- اخبار

موفقیت چین در مهار بیابانزایی حاصل یک اقدام منفرد نیست، بلکه بر همافزایی شش رکن راهبری دولت، مشارکت عمومی، اجرای پروژههای ملی، توسعه سازوکارهای اقتصادی، تضمینهای قانونی و پشتیبانی علمی و فناورانه استوار است. در این الگو، هر رکن بخشی از فرایند احیا را برعهده دارد و عملکرد آن با دیگر اجزا پیوند میخورد. در رکن نخست، دولت مرکزی پیشگیری و کنترل گسترش شن را به راهبردی ملی و بلندمدت تبدیل کرده است. آغاز برنامه کمربند حفاظتی سهشمال در سال ۱۹۷۸ و تداوم آن در قالب طرحهای جامع احیای محیطزیست، امکان برنامهریزی چنددههای، تعیین مناطق اولویتدار و استمرار تخصیص منابع را فراهم کرده است. چنین رویکردی مانع محدودشدن عملیات احیا به طرحهای کوتاهمدت و پراکنده میشود. رکن دوم، مشارکت ساکنان مناطق بیابانی است. تجربه شش پیرمرد بابوشا در استان گَنسو که مسئولیت مهار شن را طی سه نسل خانوادگی ادامه دادهاند، نشان میدهد برنامههای ملی زمانی ماندگار میشوند که جوامع محلی در اجرا، نگهداری و حفاظت از اراضی احیاشده نقش مستقیم داشته باشند. مشارکت عمومی همچنین هزینه مراقبت بلندمدت را کاهش میدهد و از بازگشت روند تخریب جلوگیری میکند. پروژههای بزرگ ملی، رکن سوم سامانه چین را تشکیل میدهند. برنامه کمربند حفاظتی سهشمال، برنامه تبدیل اراضی کشاورزی به جنگل و طرح کنترل منشأ شن پکن–تییِنجین، منابع مالی، نیروی انسانی و ظرفیتهای فنی را بر مناطق دارای بیشترین خطر متمرکز کردهاند. اجرای هماهنگ این پروژهها، اقدامات پراکنده محلی را به شبکهای گسترده از جنگلکاری، تثبیت شن، حفاظت خاک و بازسازی پوشش گیاهی تبدیل میکند. رکن چهارم، ایجاد منافع اقتصادی در کنار دستاوردهای محیطزیستی است. الگوی انرژی خورشیدی بهعلاوه مهار شن با احداث تأسیسات در اراضی بیابانی، تولید انرژی و کنترل حرکت شن را در یک پروژه ادغام میکند. درآمد حاصل از تولید برق، بخشی از هزینههای احیا و نگهداری را جبران و برای جوامع محلی انگیزهای پایدار جهت حفاظت از زمین ایجاد میکند؛ در نتیجه، احیای سرزمین از فعالیتی صرفاً هزینهبر به سرمایهگذاری دارای بازده تبدیل میشود. تضمین قانونی، پنجمین رکن الگو است. چین نخستین قانون اختصاصی جهان برای پیشگیری و کنترل بیابانزایی را تصویب و اجرا کرده و آن را با مقررات مربوط به مناطق حفاظتشده و برنامههای نهادی احیای سرزمین تکمیل کرده است. قوانین، مسئولیت دستگاهها، حدود بهرهبرداری از اراضی، الزامات حفاظتی و سازوکار استمرار طرحها را مشخص میکنند. رکن ششم به علم و فناوری اختصاص دارد. دانشگاهها و مراکز پژوهشی چین روشهایی برای احداث جنگلبندهای حفاظتی، مدیریت تپههای ماسهای روان، جنگلکاری کمآببر، ترکیب درختان، درختچهها و پوششهای علفی، پرورش نهال و پایش سنجشازدور توسعه دادهاند. این فناوریها پس از انطباق با شرایط آب، خاک، اقلیم و شدت فرسایش هر منطقه، در طراحی پروژهها و ارزیابی نتایج بهکار گرفته میشوند. وجه متمایز الگوی ششگانه چین، فعالیت همزمان اجزای آن است: دولت جهتگیری بلندمدت را تعیین میکند، قوانین استمرار و نظارت را تضمین میکنند، پروژههای ملی منابع را متمرکز میسازند، فناوری راهکار مناسب را ارائه میدهد، صنایع بازده اقتصادی ایجاد میکنند و جوامع محلی مسئولیت اجرا و نگهداری را برعهده میگیرند. این پیوند، مجموعه اقدامات را به الگویی قابلتکرار و توسعهپذیر برای مقابله با بیابانزایی تبدیل کرده است.
-
کد خبر 4424-20260913